Hof van Twello

De Worp en ik

De Worp is ooit ontstaan als verzameling van kleine zomerhuisjes met een flinke tuin van welgestelde Deventernaren. Daarom werd het ook wel ‘de Hoven’ genoemd. Later werd het een zéér dichtbebouwde wijk.

Wij woonden daar hemelsbreed 500 meter vandaan. Mijn familie had een tuinderij, ‘de Ziele’ genaamd. Vanaf ‘de Ziele’ liep je zo over het Vonderpad de wijk in. Nu ligt er een vierbaansweg tussen. Ooit was ‘de Ziele’ de kwekerij van het gelijknamige landgoed waar mijn overgrootvader en mijn opa tuinman waren. Bij het uit elkaar vallen van het landgoed wist mijn opa de kwekerij te kopen en was daarmee in één keer één van de grootste tuinders van oost Nederland. Lees meer »

Peak oil en de glastuinder in mij

Inderdaad, ‘ze’ komen er wel weer uit. Ook ná peak oil zullen Hollandse tomaten, komkommers en paprika’s de Europese markten overstromen. All of niet gere-exporteerde rozen, anjers of lelies uit Nederland of Kenya zullen in het kielzog van de top drie van de Nederlandse groentenglastuinbouw hun weg naar de consument in Duitsland, Frankrijk en Engeland weten te vinden. Ongetwijfeld!

‘Het’ systeem wankelt wellicht even, zoals in 1992 bij het toetreden van Spanje tot de EEG toen de Nederlandse glastuinbouw 2 jaar een diepe recessie doormaakte. Of zoals in 1980 tot 1983 toen de tweede oliecrisis en de daarmee gepaard gaande prijsverhogingen een slachting aanrichtte onder glastuinbouwbedrijven. Lees meer »

Wie betaalt ons landschap?

In november 2008 bracht de “Taskforce Financiering Landschap Nederland” onder leiding van Rinnooy Kan een advies uit aan de Minister van Landbouw inzake de financiering van het beheer van het landschap. Het gaat nl. niet goed met ons landschap. Het is vaak niet mooi meer. Te grootschalig, te strak.

Oude natuurlijke landschapelementen zijn verdwenen in de schaalvergroting die er plaatsvond. In de 20e eeuw verdwenen bijvoorbeeld 200.000 kilometer aan heggen, wallen en akkerranden. Veel kerkepaden en andere wandelpaden zijn verdwenen. Het landschap is zo steeds minder toegankelijk geworden voor de burger op zoek naar ruimte, rust en visuele oogstrelingen.

Kenmerkend aan de voorstellen van Rinnooy Kan met betrekking tot de financiering van ons landschap is dat ze alle exogeen zijn: de betaling van een duurzaam mooi landschap komt van buiten. De overheid betaalt, burgers betalen, boeren voeren uit en krijgen daarvoor betaald. Wat als we het nu eens omdraaien, en het landschap, als vanouds, zichzelf bedruipt?

Schaalvergroting als oorzaak

Voorwaarde voor een zichzelf bedruipend landschap is dat het landschap wordt gedragen door een endogene economische drager. Dat is nu ook wel zo, maar het product ervan vinden we niet meer mooi. Als je bulk voor de wereldmarkt produceert, wat voor het overgrote deel van de Nederlandse landbouw nog het geval is, is schaalvergroting onvermijdelijk.

En het is die schaalvergroting die tot verschraling van het landschap leidt. Om de effecten van die schaalvergroting te compenseren moeten er dus knusse landschapselementen worden ingebouwd en omdat die in zich geen waarde produceren moet daar extra voor betaald worden. Luxe financiering, op en top. Gebaseerd op het idee dat ‘de burger’ dat er uiteindelijk wel voor over heeft: mooi uitzicht, visuele oogstrelingen, rust. Allemaal te koop voor wie het betalen kan en in die zin nog elitair en ondemocratisch ook. Lees meer »

Van techno naar eco

Tuinbouw als ecosysteem: de lange weg

Grootste belemmering is mentaal

Dit is een verhaal over verandering en hoe langzaam dat gaat. Maar ook over hoe ingrijpend dat kan zijn. Eenmaal de bocht door verandert alles, alsof je over de laatste bergkam de kustvlakte inrijdt.

Door: Gert Jan Janssen Lees meer »

Cradle to Cradle, de nieuwste hype?

Cradle to cradle komt als begrip uit Amerika, en gaat over ontwerpen. Hoe ontwerpen wij onze producten? Om ze later weg te gooien als afval, goed voor de vuilverbanding, de stortplaats, de zee? Of probeer je producten zó te ontwerpen dat ze na gebruik nog ergens voor dienen? Als grondstof voor nieuwe producten bijvoorbeeld? Of als een waardevole toevoeging voor de bodem?
Ontwerp je voor de stortplaats dan spreken we wel van ontwerpen ‘van de wieg tot het graf’. (Cradle to Grave) Producten die ontworpen zijn met een blijvende waarde, zij het telkens in een andere verschijningsvorm gaan van ‘wieg naar wieg’, van Cradle to Cradle.

Mooie gedachte en prachtig uitgewerkt in het ook in het Nederlands verschenen boek van de ‘vaders’ van deze gedachtengang: Michael Braungart (chemicus) en William McDonough (architekt), Cradle to Cradle. Afval is voedsel. Search knowledge, 2007.

Plastic en tempex bekertjes

Eén van de aansprekende voorbeelden die de auteurs van het boek noemen is de gigantische hopen afval die met voedselverkoop gepaarrd gaan. Miljarden bekertjes, dozen, plastics, roersticks en noem maar op. Wat er in zat eet je in een paar minuten op, de verpakking kan nog eeuwen mee, maar je hebt er niets aan. Aleen maar troep, kosten om het te maken, bossen die er voor verdwijnen etc. Wat zou het nu niet mooi zijn als die bekertjes i.p.v. ellenlang te blijven vervuilen biologisch afbreekbaar zouden zijn? Als ze als prima bodemverbeteraar zouden kunnen dienen?

Als je er bloemzaadjes in zou verwerken die gaan kiemen als ze eenmaal in de grond komen? Of als een auto in plaats van te eindigen op de schroothoop zo slim in elkaar gezet is dat onderdelen óf als meststof kunnen dienen óf opnieuw gebruikt kunnen worden in andere apparaten. Zijn dat hoogwaardige toepassingen dan spreken de auteurs van ‘upcyclen’, zijn het laagwaardiger toepassingen (van plastic deshbord naar verkeerspaaltjes) dan spreken ze van ‘downcyclen’. In het laatste geval loop je het gevaar dat ze uiteindelijk toch op de schoothoop belanden. Door zo naar producten en hun ontwerp te kijken verandert er veel. Ook met jezelf. En het biedt ook ongekende perpectieven. Lees meer »

Veluwe weer op één!

Ooit en vele jaren lang was de Veluwe vakantiebestemming nummer 1 binnen Nederland. Nu hebben het Noordzeestrand en Drente (?) onze Vale Ouwe van de eerste plaats gestoten. Die andere delen van Nederland hebben kennelijk meer te bieden, de klant liegt niet. We zijn dus ernstig op zoek naar wat de Veluwe bijzonder maakt, wat onze toeristische en wervende identiteit is. Of zou kunnen zijn.. Want die eerste plek willen we terug!

Gebiedsuitbreiding niet genoeg

De Veluwe was vroeger, ook in die oude statistieken, het gebied dat we nu het Veluwe massief noemen. Anders gezegd; de zandhoop met bossen. Rust, stilte, nostalgie, wandelen, fietsen, terrasjes in de middag. Eén slag hebben we al gemaakt: ook de Gelderse en IJsselvallei en het gebied tegen de randmeren aan behoort nu bij ‘de Veluwe’.

Statistisch zal deze uitbreiding zijn invloed doen gelden, zoals bedrijven het hardste groeien door overnames. En hoe dan ook schuift met die gebiedsuitbreiding ook de identiteit op. Kenmerken als weteringen, water, weiden, veehouderij, visserij en wind doen hun intrede in het collectieve besef. Hoe krijgen we die uitbreiding in ruimte en functies nu bekend bij het grote publiek? En wel zo dat het uitnodigt dat gebied eens te bezoeken? Dat is de hamvraag. En daarvoor is de simpele constatering dat ‘de Veluwe’ groter is geworden, ‘met nóg meer functies, niet voldoende. Lees meer »