Afscheid van de marketing

Dit wordt een zoekend verhaal, en ik hoop dat je met me mee wilt zoeken.

Ik word er kots van. Van alle gemanipuleer met mooie woorden, suggesties, onderbewuste mechanismes, sferen en verlangens. Toen in 1967 de eerste Sterreclames ons via de TV bereikten was daar o.a. het “trek maar aan het touwtje en de lucht wordt fris”. Nu word je verteld dat AXE meisjes naar je toe trekt. Waar je van mening kon verschillen over wat fris was in het toilet, de AXE reclame lijkt mij een pure leugen, niet meer dan het bespelen van een heimelijke puberwens. Wat doet die reclame code commissie eigenlijk?

We worden aan alle kanten belazerd. En ‘we’ vinden het niet erg ook, we zijn er aan gewend en denken er niet gevoelig voor te zijn. Het laatste echter is óók niet waar, en een schromelijke onderschatting van de psychologische beïnvloeding die op ons wordt uitgeoefend.

Laat ik me beperken tot mijn eigen sector: die van lokale streekproducten, voeding en landbouw. Restaurants die “waar mogelijk lokale en biologische producten” gebruiken, of “zo veel mogelijk” maar waar bij doorvragen de melk nog niet eens eko is. Restaurants die één keer bij ons groentes komen kopen en het vervolgens een heel jaar lang op hun kaart of website vermelden, en de rest van het jaar de Sligro als leverancier gebruiken. Een restaurant dat zich laat oppimpen door Herman den Blijker en vanaf toen “uitsluitend” salades van de lokale biologische tuinder inkoopt terwijl een kind kan zien dat de salades regelrecht uit de groothandel komen.

Hertshoornweegbree in de winter? Cateraars die zeggen met lokale producten te werken, maar ze inkopen bij de landelijk beleverde lokale groenteboer …. Of organisaties die ‘puur, eerlijk en lekker’ als slogan voeren maar zich bij hun jaarlijkse feestje laten cateren door bedrijven die alleen maar spelen met die woorden. Restaurants met ‘Middeleeuwse gerechten’ met broccoli en bruine bonen, paprika en tomaat, stuk voor stuk van ná die tijd. Of knoflookboter serveren wat gewoon margarine met knoflookaroma is. Of supermarkten die eigen lokale etiketten plakken op bulk ingekochte artikelen. “Approach love and cooking with reckless abandon”- Dalai Lama, staat er groot op de muur van een WOK restaurant in Hoog Catharijne. Wat er gebeurt is dat we in een soort roesje gebracht worden, knus en met passie gebracht. Het zit wel goed hier. Als AXE eetbaar was zouden we het zo maar doen.

Of bedrijven die etiketten verkopen, zodat je je ‘eigen streekproduct’ kunt maken. Bulk ingekocht, ambachtelijk kleinschalig verpakt en lokaal gepresenteerd. Veluws, Achterhoeks, Boer’n, zó van het land. Er zijn groothandels actief die dit soort producten het hele land doorslepen, telkens met een ander etiket. Jij krijgt het idee opgespeld dat je een puur en eerlijk, en daardoor ook gezonder product koopt. Jouw markt is een andere dan de gangbare, en jij bent daardoor een ander, beter mens. Je staat aan de goede kant! Dát is de marketing boodschap. En daar wil je best iets meer voor betalen, toch? Ik hoor erbij! Maar wat je doet is in veel gevallen niet anders dan meer betalen voor een identieke variant op al het bekende. “Just another taste in world market” zei Michael Polan teleurgesteld na een diepgaande studie van de ekomarkt in de VS. Géén alternatief derhalve voor de bestaande markt. En precies zo is het met streekproducten. En waar de ekomarkt zich meestal nog houdt aan gezonde grondstoffen en productie procedés (maar tegelijkertijd lak heeft aan voedselkilometers en verpakkingseenvoud) is er bij ‘streekproducten’ geen enkele garantie dat je werkelijk iets gezonds koopt, laat staan dat er in deze markt ook maar enige rem is op afstanden, verpakkingsmoraal of grootschaligheid. Groei is waar het om gaat, en met die doelstelling komen woorden als ‘eko’, ‘duurzaam’ en ‘lokaal’, prima van pas. En soms ook nog ‘kleinschalig ambachtelijk’. Totdat we te groot zijn geworden….

Wat is waar, wat is echt? Hoe waar is het dat de Rabobank zegt dat ‘het idee is dat de bank van ons allemaal is’? Wat zijn woorden waard? Foto’s, grote ‘pure’ evenementen? Grootschaligheid verpakt in kleinschalige woordjes, sferen en suggesties?

Ik heb het gehad. Ik heb geen zin meer in die draaimolen mee te doen. Hijgend me aan te melden voor het zoveelste ‘samenwerkingsverband’ of ‘unieke kans’.  Terwijl je van te voren kunt zien dat het geen echt alternatief betekent.  Als mijn producten zichzelf niet kunnen verkopen dan heb ik kennelijk de verkeerde producten gemaakt. Welkom.



Reacties op Afscheid van de marketing

  1. Greet Goverde schreef:

    Helmeaal met je eens. Maar leg je het moede hoofd al in de schoot? Lijkt me lastig met zo’n mooi bedrijf, aan de site te oordelen.

    Ik nog niet. “hoop verloren al verloren’. En al verloren dat wil ik (nog) niet accepteren.

    Dus wie weet of het werkt: overmorgen overleg ven Gerard Titulaer (‘trekker’ van de Nijmeegse cooperatie ‘Oregional’ ) met nieuwe zorginstellingen, kijken of ze ook warm kunnen worden van het concept dat zo goed werkt in de St Maartenskliniek. Ja, concept! branding! Bah! BAH! Maar ook wij zijn aapjes op de apenrots, mischien wel regelmatig afzijdig, observerend, maar toch in de kudde, dat zit in de genen.
    En die ‘branding’ , als we daar toch gevoelig voor zijn, kan ook ingezet worden voor een ‘goed doel’. In stand houden en ‘uplifting’ van de boeren hier in de buurt bijvoorbeeld, meer consumptie uit de buurt. Dan maar wat branding er tegenaan.
    Vroeger kwam kromgegroeide boer van Casteren uit Overasselt 20 min. naar Nijmegen gefietst met een kistje onbespoten groenten achterop zijn fiets. Zonder ‘branding’. Daarna betrekken we al een jaar of twintig groenten van een bio boer uit Groesbeek, maar die komt ze wel met een bestelwagentje langsbrengen. Bevalt me niks. Zelf hebben we al ruim dertig jaar geen auto; auto’s stinken. Maar ja, 100% kun je het niet krijgen. Alles 100% in orde in dit ondermaanse, dat zou misschien wel saai zijn denk je niet?

    Ik hoop dat het werkt: de transparantie die ze bij oregional van plan zijn: elk aangesloten boerenbedrijf een webpage waar op staat hoe ze werken en waar ze mee bezig zijn qua duurzaamheid, zodat je je eten op je bord kunt traceren tot de bron. Aansluiting bij de cooperatie werkt al: een varkensopfokbedrijf is al veranderd: ze houden minder biggen die langer op het bedrijf blijven en gebruiken nu alleen eigen geteeld voer (naar ik oor. Die webapge is er nogniet. Rome en parijs zijn niet op een dag gebouwd.)

    Ik hoop dat het werkt: 11 april in Horst aan de maas o verleg tussen boeren en wethouder over de opzet van een regionale coöperatie, misschien. Als alternatief voor de megastallen.

    Ik hoop dat het werkt, 3 mei overleg met Europarlementariërs over het EU landbouwbeleid. Maar daar heb ik nog het minste fiducie in van alles. Gewoon ‘bottom up’ aan de gang met de veranderingen – dan krijgen de politici op een gegeven moment wel in de gaten dat er niemand meer achter hen en hun neoiberalisme aan hobbelt.

    Hopen tegen beter weten in, en ook morrelen aan de randen van wat mogelijk is, vind ik. We kunnen niet meer doen dan ons best, en dan maar accepteren dat het een stap vooruit twee achteruit is, of liefst andersom. En vooral niet vergeten af en toe even in de zon te gaan zitten, als die schijnt, en naar dat heggemusje luisteren.

    Maar blijf signaleren s.v.p., buiten of (liefst) binnen samenwerkingsverbanden!

  2. Een gedreven verhaal breng je hier, Gert Jan. “Als mijn producten zichzelf niet kunnen verkopen dan heb ik kennelijk de verkeerde producten gemaakt.” Die stelling herken ik maar al te goed, die heb ik mezelf ook jaren voorgehouden. En moest ik herbeginnen, ik zou het weer op dezelfde manier doen.
    “Groei is waar het om gaat, en met die doelstelling komen woorden als ‘eko’, ‘duurzaam’ en ‘lokaal’, prima van pas. En soms ook nog ‘kleinschalig ambachtelijk’.” Vorig jaar postte ik op onze website een artikel over een bedrijf dat in mijn ogen daar gebruik/misbruik van maakte. Geen kleine (bio)speler en eentje die toevallig op dat ogenblik met een heuse marketingcampagne (zelfs op TV) zijn duurzaam en ambachtelijk imago in de kijker wilde zetten. Ik heb de post van de website moeten halen om een rechtszaak te vermijden. Als klein grut had ik geen schijn van kans tegen de ‘macht’sontplooiing. Me het zwijgen opleggen leek hen gemakkelijker, vanzelfsprekender dan de communicatie online (met gebruikers) aan te gaan. Er lag daar een waardevolle opportuniteit voor hen. Met ‘openheid’ en ‘transparantie’ hadden ze iets kunnen opbouwen dat veel meer waard is dan marketing, maar wat je wel moet verdienen: ‘vertrouwen’. Ja, goed fatsoen en respect voor de consument blijken, zoals je zelf stelt, in bepaalde middens minder prioritair dan het streven naar groei. Een eerlijk product, een eerlijk verhaal, ‘open’ en ‘transparant’ gebracht, vindt vaak kruipend en wroetend zijn weg, maar ik ben ervan overtuigd dat gepassioneerde mensen, zoals jij, die met visie en een missie in de wereld staan, in staat zijn voor zichzelf het verschil te maken. De tijdsgeest is gunstig, de consument mondiger dan ooit. Volharding wens ik je van harte toe. Keep straight, dan hoef je op de laatste dag, van je hopelijk nog vele levensdagen, wanneer je in je blootje voor de spiegel staat en de rekening moet maken, niet met het schaamrood op de wangen ‘afscheid’ te nemen. Want wie weet, kom je nog terug 😉

  3. Joep schreef:

    markteting is gebaseerd op beeldvorming. het beeld wat ik al lezende krijg is dat er iemand met frustratie het heeft gescheven.. een zuur eko appeltje. Wil je zo overkomen?

  4. Gert Jan Jansen schreef:

    Ben ik nu een zure eko appel, of heb ik moeite met zure eko appels? Wat bedoel je? Ik herken me niet in je gedachtengang. Integendeel. Natuurlijk is marketing beeldvorming. Mijn punt is alleen dat marketing rondom streek, eko en lokaal te vaak de verkeerde, om niet te spreken leugenachtige beelden oproept. Daar zit toch niemand op te wachten? Wil jij graag bedot worden?

  5. ronny schreef:

    hallo gert-Jan, “Green-washing” is de ziekte in de maatschappij die je beschrijft en die zou met alle legale middelen verdelgt moeten worden, de media en pers kunnen je daar goed bij helpen: naming en blaming: noem de foute zaken bij hun naam, als een restaurant het hele jaar jouw goede naam gebruikt terwijl ze 1 x boodschappen hebben gedaan bij je dan hoef je dat niet te accepteren ! maar negative publiciteit over hun zaak tast ook jouw handel én dat van de hele ekologische handel aan dus wijs ze op hun verantwoordelijkheid. ga door met je missie en laat je niet kisten door rotte appels !
    en nog een reactie op de opmerking van Geert,die schrijft over zijn Bio-boer uit Groesbeek die zijn groente afleverd in een bestelautootje: tuinders maken gemiddeld door het jaar werkweken van 60 uur ,in de zomerperiode uitschieters naar >80 uur in de week, moet zo’n man/vrouw dan ook nog op de bakfiets zijn groentepakketten gaan rondfietsen, laat die zich bezig kunnen houden met waar die goed in is : groentes telen ! Kleine moeite om je groente(-pakket) zelf in Groesbeek op te halen met de fiets, dat scheelt hem ook extra werk.

    groe(n)ten, ronny

  6. Michaël schreef:

    Tja, na zo’n verhaal met ‘lokaal’ hoog in het vaandel, vraag ik mij af, of ik nog wel naar de Hof van Twello moet reizen. Per auto vanuit Nijmegen, op uitnodiging van vrienden. Ik ben het wel eens met Geert Jan’s verhaal maar vind de titel volledig verkeerd gekozen, zoals Ronny ook al bedoelt te zeggen. Je moet marketing juist gebruiken om je boodschap te brengen. Wat betreft het verhandelen van bio producten: ieder zijn vak, dus de tuinder produceert op eko-bio wijze, een ander doet het (eko-verantwoorde) vervoer, een derde verkoopt met een goed verhaal erbij. En de consumenten hoeven niet zelf de hele regio rond, want die zijn ondertussen bezig met ander verantwoord werk in onderwijs, zorg, overheid enz. Ik zou zeggen: doorgaan en de sector uitbreiden maar wel bottom-up inderdaad want van de politiek moet je het niet hebben, daar kan men alleen achteraf constateren (ook al omdat politiek betekent: compromissen sluiten met onwetenden). Succes allen !

  7. Ron H. schreef:

    Hallo Gert Jan,

    Een beetje zuur verhaal ? Misschien wel. Maar zoals ieder kok weet is zuur, net als zoet, een smaakversterker. Ik wil er maar mee zeggen: met het gebruik van zuur is niks mis. En inhoudelijk kan ik kort zijn: je schrijft vanuit je hart. Je lucht je hart. Dat mag. Zeker als jij, zoals hier, het gelijk volledig aan je zijde hebt.

  8. Groene agenda schreef:

    Beste Gert-Jan,

    Helemaal eens met je kritiek!!! Daarom is een logo van de groene agenda op de hof-site een nettere manier, van marketing voeren voor je bedrijf en Groen Nederland.
    Want de Groene agenda dringt je niks op. En is nog gratis ook.

    Met vriendelijke groeten,

    “De groene agenda”.

  9. Rix Kijne schreef:

    Dag Gert Jan,
    De jou ongetwijfeld bekende Greetje Witte-Rang promoveerde een paar jaar geleden op een onderzoek naar het leven en werken van Harry de Lange. De titel van haar dissertatie is: ” Geen recht de moed te verliezen”.
    Een prachtig motto voor jou, voor mij en vele anderen.
    Keep going dus.
    Rix Kijne

  10. Hallo Gert Jan,

    Waar jij je aan ergert en tegen af zet, is niet ‘de marketing’ maar de gemanipuleerde reclame boodschap. In marketingtermen de ‘klantpropositie.’

    Marketing is een enorm breed begrip en veelomvattend: het is je logistiek, je prijsbeleid, de samenstelling van je producten, je personeel, je presentatie en ook je promotie waaronder bijvoorbeeld deze website (of een misleidende TV-spot van Axe).

  11. Arjan Smaling schreef:

    Hi Gert Jan,

    Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder.

    Groetjes
    Arjan

Plaats een reactie